Khi nhà TNT giá tiền tỷ!

Sau gần hai tháng kể từ khi bốc thăm vị trí căn hộ, những người thu nhập thấp (TNT) "may mắn" đủ điều kiện được mua một trong 800 căn hộ dành cho người TNT tại khu Đô thị mới Sài Đồng mới được chủ đầu tư - Cty CP Xây dựng số 3 và số 5 Hà Nội (Hanco3, Hanco5) thông báo đến ký hợp đồng mua nhà. Nhưng niềm vui sắp được sở hữu căn nhà mơ ước với nhiều người vụt tắt khi đơn giá tạm tính do chủ đầu tư đưa ra là 13,264,990 đồng/m2. Vị chi, với một căn hộ 70m2, giá lên tới gần một tỷ đồng - một số tiền "khổng lồ" với những người thật sự có TNT!

Và điều đáng bàn nữa, mức giá này so với giá nhà thương mại tại cùng khu vực thì chênh lệch không nhiều. Thành thử, nhiều hộ gia đình đăng ký mua nhà TNT tại Sài Đồng đang băn khoăn, thậm chí cho biết có thể từ bỏ quyền mua nhà vì giá quá cao. Theo họ, nếu họ có được một tỉ đồng trong tay (khách hàng phải ứng tiền nộp trước khi nhận nhà) thì đã không phải là người TNT, còn cố vay mượn để mua bằng được nhà, thì họ sẽ vô cùng vất vả xoay xở để trả nợ, nhất là trong điều kiện tiền lãi cho vay cao như hiện nay. Và nữa, tiền lãi của số tiền gần một tỷ đồng họ ứng trước ra trong hai năm để mua nhà, tính theo lãi vay ngân hàng thôi cũng đủ để mua nhà thương mại với giá khoảng 16 triệu đồng/m2 rồi. Thế nên, giá tạm tính dù được nhà đầu tư cho là rẻ so với mặt bằng chung xã hội, nhưng với người TNT thì vẫn cao.

Như vậy, nếu mức chênh lệch về giá bán không lớn, chỉ khoảng vài chục triệu đồng thì người dân sẽ kém mặn mà với nhà dành cho người TNT vì mua nhà ở các dự án nhà ở thương mại họ không phải lo hàng loạt hồ sơ, giấy tờ để chứng minh mình là người TNT. Chưa kể, sau đó họ còn bị hạn chế việc mua bán chuyển nhượng, ngay cả việc cho thuê, cho ở nhờ cũng không được… Hiện, không ít khách hàng của Hanco 3 và Hanco 5 rủ nhau làm đơn kiến nghị gửi Sở Xây dựng, đề nghị xem xét lại giá cả sao cho hợp lý hơn.

Nhiều khách hàng cũng tỏ ra băn khoăn không hiểu tại sao cùng triển khai bán nhà cho người TNT một đợt mà giá nhà TNT trên địa bàn Hà Nội lại vênh nhau khá nhiều, lên đến gần ba triệu đồng/m2. Cụ thể, giá bán nhà tại Kiến Hưng (Hà Đông) do Vinaconex Xuân Mai làm chủ đầu tư là 11,6 triệu đồng/m2, còn tại khu Đô thị Đặng Xá do Viglacera làm chủ đầu tư là 10,3 triệu đồng/m2; trong khi đó ở Sài Đồng là hơn 13,2 triệu đồng/m2?

Người dân xem hướng dẫn đăng ký mua nhà TNT

Giá nào là hợp lý?

Trước đó, khi Vinacoxex chưa công bố giá bán nhà, đã có thông tin cho rằng giá nhà thu nhập thấp có thể tới 14 triệu đồng/m2 và gây xôn xao dư luận. Nhưng sau đó, nhà TNT tại khu Đô thị Kiến Hưng đã được chốt giá 11,6 triệu/m2 - mức giá được xem là hợp lý trong điều kiện mặt bằng nguyên vật liệu và nhân công như hiện nay.

Khi trả lời phỏng vấn một số cơ quan báo chí, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam từng cho rằng nhà TNT mà có giá đến 14 triệu đồng/m2 là quá cao, và mức giá nhà TNT hiện nay khoảng trên dưới 10 triệu đồng/m2 là phù hợp. Thực tế, giá nhà ở được cấu thành bởi nhiều khoản chi phí khác nhau, phụ thuộc vào nguyên vật liệu, công nghệ, thiết bị... và tùy từng vị trí, thời điểm mà giá cả cũng khác nhau. Việc phát triển nhà TNT là giải quyết vấn đề an sinh xã hội nên các chủ đầu tư dự án nhà ở TNT được nhận rất nhiều ưu đãi hơn hẳn những dự án nhà ở thương mại như được hỗ trợ lãi suất vay vốn, được giảm chi phí đền bù giải phóng mặt bằng… từ chính quyền thành phố. Giá nhà dành cho người TNT thấp hơn nhà ở thông thường là vì thế.

Chỉ tính riêng Thủ đô, với hàng vạn người đang phải thuê nhà, thì nhu cầu được sở hữu căn hộ riêng là không nhỏ. Tuy nhiên, với giá cả nhà đất như hiện nay, mơ ước này với nhiều người trở nên quá xa vời. Thế nên, khi chính sách ưu đãi dành cho người TNT được ban hành, không ít người hy vọng, với vài trăm triệu đồng, lại được trả chậm, trả góp, cơ hội có nhà ở thuộc sở hữu của mình sẽ thành sự thực. Nhưng nguồn cung nhà TNT đang rất thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu bức xúc của xã hội về nhà ở nên chuyện gian lận để được mua nhà đã xảy ra. Thế nên, bên cạnh câu chuyện về giá cả, thì điều kiện để được mua nhà TNT vẫn là vấn đề "nóng".

Người dân cũng cần "tự giác"!

Nhiều người cho rằng, để chính sách nhà ở dành cho người TNT thực sự đi vào cuộc sống, thì cả chủ đầu tư, và người dân đều phải "tự giác" chấp hành. Vì nếu người dân không tự giác thì các cơ quan chức năng cũng khó mà ngăn ngừa hết mọi tình huống cố tình "lách luật". Vấn đề khó nhất nhưng cũng dễ "lách" nhất hiện nay là xác nhận tình trạng sở hữu nhà ở.

Do tồn tại mang tính lịch sử của việc quản lý đất đai, giấy chứng nhận quyền sở hữu chưa được cấp đầy đủ nên việc xác nhận chính xác tình trạng nhà ở không hề đơn giản. Một gia đình có thể chưa có nhà đất được cấp "sổ đỏ", nhưng hoàn toàn có thể sở hữu nhà ở mua bán trao tay, xây trên các loại đất nông nghiệp, đất năm phần trăm, đất lấn chiếm… vậy những nhà ở này có được xem là "nhà ở hợp pháp" để họ bị loại khi nộp hồ sơ? Thực tế, chính quyền các xã phường cũng khó xác định được chủ sở hữu loại nhà đất "mù mờ" này, và cũng chẳng thể kiểm soát được hết để mà xác nhận. Chính quyền địa phương chỉ có thể xác nhận trên địa bàn họ quản lý người dân ấy không có nhà riêng, còn xác nhận chung chung là người dân đó không có nhà ở thì quá khó, nhất là với các trường hợp hộ khẩu KT2.

Hay tình trạng một cặp vợ chồng trẻ không có nhà đất thuộc sở hữu, nhưng chắc chắn sẽ được thừa kế nhà đất từ bố mẹ, nhất là những gia đình chỉ có một người con, thì liệu có đủ điều kiện? Trên thực tế việc kiểm soát tình trạng cư trú, tài sản của người dân hiện nay có nhiều bất cập, nên kéo theo việc xác định hộ khẩu cũng như tài sản của các đối tượng đăng ký mua nhà TNT là có kẽ hở. Theo Quyết định 34 của UBND TP thì cơ quan chức năng sẽ tịch thu lại nhà và trả tiền lại cho người mua nhà nếu phát hiện người mua nhà có các sai phạm hoặc hành vi gian dối. Tuy nhiên, các quy định này dường như chưa đủ "sức nặng" bởi chưa kèm theo chế tài xử phạt hành chính thích đáng với các hành vi gian lận.

Thế nên, nhiều ý kiến cho rằng, cần xây dựng cơ chế phù hợp để nhà TNT được bán cho đúng đối tượng như công khai danh sách, tên tuổi người đăng ký mua nhà rộng rãi để người dân biết và giám sát. Bên cạnh đó, cần thành lập hẳn một bộ phận thanh tra nhà ở và người đăng ký mua nhà phải nộp một số tiền nhất định để được cơ quan này xác minh tình trạng nhà ở và nếu phát hiện sai phạm thì trách nhiệm thuộc về người điều tra.

Nhà ở dành cho người TNT là một chính sách an sinh xã hội tốt đẹp, nhưng để chính sách này thực sự có hiệu quả, cần giải quyết được những nghịch lý nêu trên!